مىگويم : از طريق خاصّه ( شيعه ) كلينى و صدوق از ابى جعفر امام باقر عليه السّلام روايت كرده‌اند كه فرموده است : « وقتى كه آيهء : وَ جِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ « 1 » نازل شد از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله پرسيدند فرمود : روح الأمين ( جبرئيل ) به من خبر داد كه خداوندى كه جز او معبودى نيست هنگامى كه گذشتگان و آيندگان را جمع مىكند جهنّم آورده مىشود در حالى كه با هزار زمام كشيده مىشود و هر زمامى را هزار فرشته غلاظ و شداد در دست دارد ، و جهنّم داراى صدايى كلفت و با خشم مشغول تنفس و آه كشيدن است و اگر خداوند مردم را براى حساب به تأخير نيندازد جهنّم همه را هلاك مىكند ، سپس گردنى از آن بيرون مىآيد كه همهء خلايق اعمّ از نيك و بد را احاطه مىكند ، در اين هنگام هيچ بنده‌اى از بندگان خدا چه فرشته و چه پيامبر نيست جز اين كه فرياد مىكند نفسى نفسى خودم خودم و تو مىگويى امّتم امّتم . سپس بر روى جهنّم صراط گذارده مىشود كه از شمشير تيزتر است و بر آن سه پل قرار دارد ، بر روى يكى امانت و رحم ، و ديگرى نماز و بر سوّمى عدل پروردگار جهانيان كه جز او معبودى نيست ، پس خلايق مكلّف مىشوند كه از آن بگذرند ، رحم و امانت جلو آنها را مىگيرد ، اگر از آنها رهايى يابند نماز آنها را باز مىدارد ، و اگر از آن نيز نجات يابند سرانجام به آستان قدس پروردگار عالميان مىرسند و اين مدلول قول خداوند است كه فرموده است : إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ « 2 » . مردم بر صراط يا آويخته‌اند و يا ثابت قدمند و يا پاى آنها لغزيده است ، فرشتگان بر گرد آنها ندا مىكنند : اى پروردگار حليم بيامرز و در گذر و به فضل و بخشش خود باز گرد ، و سلامت بدار ، سلامت بدار ، در اين حال مردم مانند پروانه فرو مىافتند و اگر كسى در پرتو رحمت الهى نجات يابد به جهنّم مىنگرد و مىگويد : حمد خدا را كه بر من منّت نهاد و به فضل او پس از نوميدى مرا از تو نجات داد همانا پروردگار من بسيار آمرزنده و شكر پذير است » . « 3 » صدوق از امام صادق عليه السّلام روايت مىكند كه فرموده است : مردم كه از صراط مىگذرند چند دسته‌اند ، و صراط از مو باريكتر و از شمشير تيزتر است ، دسته‌اى مانند برق ، بعضى مانند دويدن اسب ، گروهى بر روى سينه و دستها و برخى با پا از آن مىگذرند و دسته‌اى آويخته به آن عبور مىكنند در حالى كه آتش بخشى از بدن آنها را مىسوزاند و بخشى

--> ( 1 ) فجر / 23 : و در آن روز جهنّم آورده مىشود . ( 2 ) فجر / 14 : مسلّما پروردگار تو در كمينگاه است . ( 3 ) امالى صدوق ، تفسير علىّ بن ابراهيم ، ص 724 .